Endonezya depremi Marmara’yı tetikler mi? Prof. Dr. Osman Bektaş’tan dikkat çeken açıklama

Endonezya’da meydana gelen 7,7 büyüklüğündeki deprem, Türkiye’de olası Marmara depremine ilişkin tartışmaları da yeniden gündeme taşıdı.
Jeoloji Mühendisi Prof. Dr. Osman Bektaş, 14 Ağustos’taki Endonezya depreminin ardından sosyal medya hesabından yaptığı değerlendirmede büyük depremlerin meydana geldiği fayların özelliklerine dikkat çekti.




Bektaş paylaşımında, Endonezya’daki 7,7 büyüklüğündeki depremin önemli bir soruyu ortaya çıkardığını belirterek, 7 ve üzerindeki büyüklükte depremlerin oluşumunda fayın fiziksel özelliklerinin belirleyici olduğuna dikkat çekti.
Bektaş’ın değerlendirmesi, her fay segmentinin aynı büyüklükte deprem üretme kapasitesine sahip olmadığı ve deprem potansiyelinin yalnızca fay üzerinde ne kadar süredir büyük deprem olmadığı üzerinden değerlendirilemeyeceği tartışmasını yeniden gündeme getirdi.




Bektaş’ın açıklaması özellikle İstanbul ve Marmara açısından önem taşıyor. Ünlü yer bilimci daha önce yaptığı değerlendirmelerde Ana Marmara Fayı’nın farklı kesimlerinin aynı fiziksel özelliklere sahip olmayabileceğini belirtmişti.
Bektaş’a göre Anadolu Levhası’nın batıya doğru hareketi sırasında İzmit ve Şarköy çevresindeki daha dar ve sürtünmeli fay kesimlerinde büyük miktarda enerji birikebilir. Bu kesimlerde engelin aşılması için 7 ve üzeri büyüklükte bir kırılma gerekebileceği değerlendiriliyor.




Marmara Denizi’nin orta kesiminde ise Bektaş farklı bir mekanizmaya dikkat çekiyor.
Bu bölgedeki fayın daha geniş, zayıf ve kaygan bir ortamdan geçtiğini belirten Bektaş, levha hareketinin enerjisinin tek seferde çok büyük bir depremle boşalması yerine 6’nın üzerindeki depremler ve “fay sürünmesi” olarak bilinen creep hareketiyle kademeli şekilde boşalabileceğini ifade ediyor.
Bu görüş, Marmara’da tek bir deprem senaryosunun bulunmadığını ve fayın farklı kesimlerinin farklı davranış gösterebileceğini ortaya koyuyor.




Marmara için en çok tartışılan konulardan biri, uzun süredir büyük deprem üretmeyen fay kesimlerinde biriken gerilim.
Bektaş daha önce yaptığı değerlendirmede, Ana Marmara Fayı’ndaki yıllık yaklaşık 20 milimetrelik göreli hareketin basit bir hesapla 250 yılda yaklaşık 5 metrelik kayma açığı oluşturabileceğini belirtmişti.
Fayın tamamının tek parça halinde kırılması durumunda 7’nin üzerinde bir depremin teorik olarak mümkün olduğunu ifade eden Bektaş, buna karşılık hareketin farklı faylara dağılması, orta büyüklükteki depremler ve fay sürünmesinin biriken gerilimin bir bölümünü azaltabileceğine dikkat çekmişti.




Endonezya’daki depremin ardından yapılan açıklama, iki bölgedeki depremler arasında doğrudan bir tetiklenme olduğu anlamına gelmiyor.
Bektaş’ın değerlendirmesi Endonezya depremini fayların neden farklı büyüklüklerde deprem üretebildiğini tartışmak için bir örnek olarak kullanıyor. Endonezya’daki 7,7’lik depremin Marmara’da bir depremi tetiklediğine ilişkin açıklamada herhangi bir iddia bulunmuyor.
Marmara’daki olası depremin büyüklüğü ve hangi segmentlerin nasıl kırılacağı ise yer bilimciler arasındaki en önemli tartışma başlıklarından biri olmayı sürdürüyor.