CIA belgelerinden çıktı, ABD’nin korkusu Türk-Yunan savaşı

EGE GERİLİMİN MERKEZİ
CIA raporlarında Ege Denizi, Türkiye, Yunanistan ilişkilerinde “en hassas fay hattı” olarak tanımlanıyor. Belgelerde, Ege’deki karasuları, kıta sahanlığı, hava sahası ve adaların statüsüne ilişkin anlaşmazlıkların, askeri çatışma riskini sürekli canlı tuttuğu vurgulanıyor. Belgelerde, 1970’li yıllarda Ege Denizi’nde gündeme gelen petrol arama faaliyetlerinin, iki ülke arasındaki gerilimi yeni bir boyuta taşıdığına dikkat çekiliyor. CIA raporlarında, enerji kaynaklarının yalnızca ekonomik bir mesele olmadığı, aynı zamanda egemenlik ve güvenlik başlığı altında değerlendirildiği görülüyor. Belgelerde, Türkiye’nin Ege Denizi’nde petrol arama gemilerini askeri unsurlar eşliğinde sahaya çıkarmasının, Atina tarafından “güç gösterisi” olarak algılandığı belirtiliyor.




ADALAR SAVUNMASIZ
CIA analizlerine göre, Türkiye’nin bu askeri kapasitesi, sınırlı ancak etkili bir harekat yürütme imkanı sunuyor. Raporda, Ankara’nın olası bir kriz durumunda Trakya hattında baskı kurabileceği ya da Ege’ye yakın Yunan adalarını hedef alabilecek kabiliyete sahip olduğu ifade ediliyor. Bununla birlikte, uzun süreli bir savaşın her iki ülke açısından da sürdürülebilir olmadığı, dış destek ve ikmal kanallarının belirleyici olacağı özellikle not ediliyor. Yunanistan cephesinde ise adaların savunulmasının yapısal zorluklar içerdiği vurgulanıyor. CIA belgelerinde, Yunan adalarının coğrafi konumu nedeniyle takviye edilmesinin güç olduğu, bu durumun da savunma planlamasında ciddi bir handikap yarattığı belirtiliyor.




EGE ORDUSU CAYDIRICI
1970’li yılların ortasında hazırlanan CIA raporlarında dikkat çeken başlıklardan biri de Ege Ordusu’nun kuruluşu ve kapasitesi. Belgelerde, Temmuz 1975’te İzmir’de kurulan Ege Ordusu’nun kısa sürede savaşa hazır hâle gelebilecek bir yapıya sahip olduğu ifade ediliyor. ABD istihbarat raporlarında, bu ordunun on binlerce eğitimli personelden oluştuğu ve özellikle amfibi harekât kabiliyetiyle öne çıktığı vurgulanıyor. CIA’ya göre, Ege Ordusu’nun varlığı, Yunanistan açısından caydırıcı bir unsur olarak değerlendiriliyor. Belgelerde, Türkiye’nin bu askeri yapılanmayla Ege’de hızlı ve esnek hamleler yapabileceği; ancak böylesi bir harekâtın ciddi kayıplar riski taşıdığı da özellikle belirtiliyor.